मनोविज्ञान
हामी एक्लै हुँदा हाम्रो साथ कसले दिन्छ?
चिलीमा भएको हालैको एउटा सर्वेक्षणले एक्लोपन बढ्दै गएको देखाउँछ, विशेषगरी युवाहरूमाझ। पाठ्यक्रमको एउटा व्याख्यानले यसलाई अर्कै कोणबाट हेर्छ: हामीले आफूभित्र बोकेको साथ।

सर्वेक्षणहरूले के देखाउँछन्
चिलीको क्याथोलिक विश्वविद्यालयले गरेको राष्ट्रिय ‘बाइसेन्टेनारियो’ सर्वेक्षण २०२६, जसको नतिजा २०२६ नोभेम्बरमा सार्वजनिक भयो, ले एक्लोपनलाई बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ: प्रकाशित विवरणअनुसार १८ देखि ३४ वर्षका ५९% युवाहरू आफूले एक्लो महसुस गरेको बताउँछन्, र एक्लोपन जीवनका दुई छेउमा केन्द्रित छ: भर्खरै किशोरावस्था पार गर्दै गरेकाहरू र ७५ वर्षभन्दा माथिका मानिसहरूमा।
यो चिलीको मात्र समस्या होइन। संयुक्त राज्य अमेरिकामा RAND को ‘अमेरिकामा सामाजिक सम्बन्ध’ अध्ययनले दस वयस्कमध्ये चार जनाले मध्यम वा गम्भीर एक्लोपन भोगिरहेको पाएको छ, र विश्व स्वास्थ्य संगठनको अनुमानअनुसार विश्वमा हरेक छ जनामध्ये एक जना एक्लो महसुस गर्छन्।
हामीले भित्र बोकेको साथ
सर्वेक्षणहरूले बाहिर हामीलाई कति साथको कमी छ भनेर नाप्छन्। तर एउटा प्रश्न छ जुन लगभग कसैले आफूलाई सोध्दैन: हामी एक्लै हुँदा भित्रबाट हाम्रो साथ कसले दिन्छ? पाठ्यक्रमको व्याख्यान १८, “आन्तरिक कुराकानी र मनोवैज्ञानिक गीत”, ले यसको उत्तर यसरी दिन्छ:
एक्लै हुँदा पनि आफूलाई अवलोकन गर्नु अपरिहार्य छ, जसरी मानिसहरूसँग सम्बन्धमा हुँदा गरिन्छ।
मानिस एक्लै हुँदा, एकदमै फरक “अहम्हरू”, एकदमै फरक विचारहरू, नकारात्मक भावनाहरू आदि देखा पर्छन्।
एक्लै हुँदा मानिस सधैं राम्रो साथमा हुँदैन। पूर्ण एकान्तमा एकदमै नराम्रो साथमा हुनु सामान्य कुरा हो, एकदमै स्वाभाविक कुरा हो। सबैभन्दा नकारात्मक र खतरनाक “अहम्हरू” मानिस एक्लै हुँदा देखा पर्छन्।
ती “अहम्हरू” हाम्रा विभिन्न स्वभावहरू, हाम्रा दोषहरू हुन्। वरिपरि कोही नहुँदा तिनीहरू जाँदैनन्: बरु आफ्नो आवाज सुनाउँछन्। यही त्यो आन्तरिक कुराकानी हो जसलाई अवलोकन गर्न सोही व्याख्यानले भन्छ: त्यो कुराकानी जसले हामीलाई सुनाइएका कुरा, फलानाले गरेको काम, अरूले हामीलाई तिर्न बाँकी छ भन्ने लागेका कुरा बारम्बार केलाइरहन्छ। त्यसैले मानिस कोठामा एक्लै भए पनि एकदमै नराम्रो साथमा हुन सक्छ।
एक्लै हुँदा पनि आफूलाई अवलोकन गर्ने
व्याख्यानले एकान्तबाट भाग्न वा त्यसलाई होहल्लाले भर्न सुझाउँदैन, बरु आफूलाई अवलोकन गर्न त्यसको उपयोग गर्न भन्छ: कस्ता विचार आउँछन्, कस्ता भावना देखा पर्छन्, कुन आन्तरिक कुराकानी दोहोरिइरहन्छ भनेर ध्यान दिन। अनि किन भनेर व्याख्या गर्छ:
स्पष्ट छ, हरेक आत्म-अवलोकनले मानिसभित्र, उसको अन्तरङ्ग गहिराइसम्म प्रकाश पस्न दिन्छ।
आत्म-अवलोकनको प्रकाशमा नल्याइएसम्म हाम्रो मानसमा कुनै पनि आन्तरिक परिवर्तन हुन सक्दैन।
सर्वेक्षणहरूले नाप्ने एक्लोपनका वास्तविक कारणहरू छन्, र जसले यसलाई पीडासाथ भोगिरहेका छन् उनीहरू सहयोगका हकदार छन्: नजिकका मानिसहरूसँग र आवश्यक परे पेशेवर सहायतासँग सम्पर्क गर्नु महत्त्वपूर्ण कदम हो। तर एक्लै बिताएका क्षणहरू एउटा अवसर पनि हुन सक्छन्: भित्रबाट हाम्रो साथ दिनेहरूलाई चिन्न थाल्ने अवसर।
स्रोतहरू
- Emol, नोभेम्बर ९, २०२६, क्याथोलिक विश्वविद्यालयको ‘बाइसेन्टेनारियो’ सर्वेक्षण २०२६ बारे: emol.com/noticias/Nacional/2026/11/09/1216366…
- Radio Agricultura, नोभेम्बर १०, २०२६, चिलीका युवाहरूको एक्लोपनबारे: radioagricultura.cl/noticias/nacional/el-59-d…
- Pauta, नोभेम्बर ४, २०२६, क्याथोलिक विश्वविद्यालयको सरकार विद्यालयका निर्देशक एदुआर्दो भालेन्जुएलासँगको अन्तर्वार्ता: pauta.cl/actualidad/2026/11/04/eduardo-valenz…
- RAND, ‘अमेरिकामा सामाजिक सम्बन्ध’ (Social Connection in America): rand.org/health/projects/social-connection-in…
- विश्व स्वास्थ्य संगठन, सामाजिक सम्बन्धसम्बन्धी आयोग: who.int/groups/commission-on-social-connection
यो लेख चरण ‘क’ को व्याख्यान १८ बाट लिइएको हो: आन्तरिक कुराकानी र मनोवैज्ञानिक गीत



